บทที่ 2 (สมบูรณ์)

posted on 14 Jul 2008 18:02 by haaple







บทที่ 2

แนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง



 

    ในการศึกษาวิจัยเรื่อง วิเคราะห์ลักษณะการใช้ภาษาและการเลือกสรรคำ ในคอลัมน์บทสัมภาษณ์ของนิตยสารลิปส์ และลิปส์ลุกซ์ ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารข้อมูลต่าง ๆ เพิ่มเติมทั้งจากตำรา สื่อสิ่งพิมพ์อื่น ๆ รวมถึงสื่ออินเตอร์เนตที่ให้แนวคิด ทฤษฎี เอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และความรู้ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่ศึกษาที่จะสามารถทำให้งานวิจัยในครั้งนี้มีความน่าเชื่อถือมากขึ้น ซึ่งประกอบด้วย

    แนวคิด และความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับภาษา

        ความหมายของภาษา

    คำว่า "ภาษา" มีผู้ให้ความหมายไว้แตกต่างกัน แต่ในที่นี้หมายถึง เครื่องมือของการสื่อสาร ก่อให้เกิดความเข้าใจความหมายตรงกัน เป็นสื่อกลางในการสืบทอดและเป็นหลักฐานของวัฒนธรรม ทำให้สามารถศึกษาถ่ายทอดนำมาอนุรักษ์ และสร้างสรรค์วัฒนธรรม เป็นมรดกของสังคมสืบต่อกันมา (ประภาศรี สีหอำไพ 2534:26)

    รองศาสตราจารย์ปรีชา ช้างขวัญยืน (2517 : 5-7) กล่าวไว้ว่า ภาษา ทำหน้าที่สื่อความคิด คือเป็นสะพานเชื่อมความคิดของมนุษย์ให้ถึงกันได้
และยังกล่าวด้วยว่า หน้าที่พื้นฐานของภาษามี 3 ประการคือ
    1. ให้ข้อเท็จจริง คือ บอกหรือยืนยันว่าอะไรเป็นอะไร สิ่งที่ยืนยันนั้นอาจจะเป็นจริงหรือเท็จก็ได้
    2. แสดงความรู้สึก คือ เร้าอารมณ์ของผู้อ่าน หรือผู้ฟังให้คล้อยตาม และให้เกิดอารมณ์อย่างเดียวกับผู้พูดหรือผู้เขียน
    3. ชี้แนะ คือ ให้เกิดหรือไม่ให้เกิดการกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง
ด้วยเหตุนี้จึงกล่าวได้ว่า ภาษา เป็นเครื่องมือสื่อสารที่สำคัญของมนุษย์ และมีค่ามากในสังคมมนุษย์ด้วย เพราะภาษาทำให้สมาชิกในสังคมเกิดความเข้าใจกันได้ในทุกระดับ และที่สำคัญยิ่งก็คือ ภาษาเป็นเอกลักษณ์ของชาติ นำความภาคภูมิใจ ถือเป็นสมบัติของชาติที่คนในชาติพึงหวงแหน และรักษาไว้มิให้เสื่อมสูญ
วัฒนธรรมของภาษาไทย เป็นเรื่องของการใช้ถ้อยคำให้ถูกต้องและเหมาะสม ประภาศรี สีหอำไพ (2534 : 49) กล่าวไว้ว่า คนไทยมีวัฒนธรรมในการใช้ถ้อยคำภาษาที่สุภาพ และเหมาะสมกับกาลเทศะ บุคคลมีการใช้คำราชาศัพท์ และใช้ถ้อยคำเพื่อจุดประสงค์ต่าง ๆ คือ การสื่อสาร การสั่งสอน ได้แก่ ภาษิตคติพจน์ต่าง ๆ และการสร้างสรรค์

    พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ให้ความหมายของคำว่า “ ภาษา ” ไว้ว่า “ ภาษา คือ เสียงหรือกิริยาอาการที่ทำความเข้าใจกันได้ คำพูด ถ้อยคำที่ใช้พูดกัน ” (พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 : 616)
    วิจินตน์ ภาณุพงศ์ อธิบายความหมายของภาษาว่า “ ภาษา หมายถึง เสียงพูดที่มีระเบียบและมีความหมาย ซึ่งมนุษย์ใช้ในการสื่อความคิด ความรู้สึก และในการที่จะให้ผู้ที่เราพูดด้วยทำสิ่งที่เราต้องการ และแทนสิ่งที่เราพูดถึง ” (วิจินตน์ ภาณุพงศ์ 2524 : 85)
    วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์ ได้กล่าวถึงลักษณะสำคัญๆ อันเป็นคุณสมบัติของภาษา สรุปได้ดังนี้(วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์ 2526 : 2)
    1. ภาษาประกอบขึ้นด้วยเสียงและความหมาย โดยนัยของคุณสมบัตินี้ ภาษาหมายถึงภาษาพูดเท่านั้น ไม่รวมถึงภาษาเขียน ภาษาเขียนเป็นเพียงสิ่งประดิษฐ์ที่มนุษย์ใช้บันทึกภาษาพูด
    2. ภาษาเป็นเรื่องของสัญลักษณ์ ซึ่งต้องมีการเรียนรู้จึงจะเข้าใจได้ว่าสัญลักษณ์นั้นมีความหมายว่าอย่างไร
    3. ภาษามีระบบ เช่น การเรียงลำดับเสียง หรือการเรียงลำดับคำในประโยค การจะใช้ภาษาให้ถูกต้องจึงต้องเรียนรู้ระเบียบและกฎของภาษานั้นๆ
    4. ภาษามีพลังงอกงามอันไม่สิ้นสุด จากจำนวนเสียงที่มีอยู่ ผู้พูดสามารถผลิตคำพูดได้ไม่รู้จบ เราจึงไม่อาจนับได้ว่าในภาษาหนึ่งๆ มีจำนวนคำเท่าใด

    ความหมายของ   ภาษา   อาจแยกได้เป็นความหมายโดยอรรถและความหมายโดยปริยายดังนี้
        ความหมายโดยอรรถ   ภาษา   หมายถึง
               1. เครื่องมือที่ใช้ในการสื่อสารความรู้   ความคิด   ความต้องการของมนุษย์เครื่องมือดังกล่าวอาจได้แก่   เสียงพูด   เสียงสัญญาณต่างๆ   รูปภาพ   แผนภูมิ   ตัวอักษร ท่าทาง   ฯลฯ   การใช้เครื่องมือดังกล่าวจะขึ้นอยู่กับข้อตกลงในกลุ่มชนซึ่งผู้ใช้จะต้องเรียนรู้   เพื่อทำความเข้าใจกันได้
               2. การติดต่อ   การสื่อความรู้สึก ในหมู่สัตว์ด้วยกัน   ได้แก่   การใช้เสียง   ท่าทาง    ฯลฯ
               3. วิชาการแขนงหนึ่ง   ว่าด้วยการศึกษาภาษาในแง่มุมต่างๆ   กัน   เช่น   ศึกษาเพื่อให้มีทักษะ   มีความสามารถในการฟัง   พูด   อ่าน   เขียน   หรือศึกษาเพื่อรู้ระเบียบโครงสร้างของภาษา   ฯลฯ

      ความหมายโดยปริยาย   เป็นความหมายเชิงเปรียบเทียบ   ภาษา   อาจหมายถึง
             1. ความรู้   ความเข้าใจ   ความมีทักษะในการ ฟัง   พูด   อ่าน   เขียน
             2. กลุ่มชน   เผ่า   หรือชนชาติ
             3. ระเบียบ   แบบแผน   แบบอย่าง
    อาจกล่าวได้ว่า “ ภาษา ” หมายถึง เครื่องมือในการสื่อความหมายซึ่งใช้ถ่ายทอดความคิด ความ